Artikels en interviews

Je eigen denkwereld opzij kunnen zetten om je beter te kunnen afstemmen op de ander

Wanneer je met iemand op een diep niveau contact willen maken, is het essentieel dat je bereid bent om te resoneren op de frequentie van die ander. Wanneer we dit principe vertalen naar hoe je kwalitatieve communicatie opbouwt, betekent dit dat je als goede communicator je eerst afstemt op het wereldbeeld van de ander, iets waaraan we in de NLP opleidingen veel aandacht aan besteden. Ook in de coaching-opleiding is het leren afstemmen op de ander van doorslaggevend belang voor optimale communicatie en voor blijvend veranderingswerk.
Jammer genoeg krijgen we in de Vlaamse media steeds minder voorbeelden van goede communicatie. Continu demonstreren gekende en populaire journalisten op een 'meesterlijk' consequente manier hoe je juist geen connectie maakt met de persoon waarmee je communiceert. In de populaire media van TV en radio (dit zijn ook de officiële kanalen die door velen onbewust als voorbeeldfunctie gepercipieerd worden... ) merken we dat in bijna alle interviews de geïnterviewde nauwelijks de kans krijgt om twee zinnen na elkaar uit te spreken. Blijkbaar eist de nieuwe trend van 'scherpe' journalistiek dat je de geïnterviewde niet meer laat uitspreken. Deze vorm van oppervlakkige assertiviteit van de journalist laat de ander niet de kans om een coherente gedachtegang uit te werken. Uiteraard is het belangrijk dat politici op een kritische manier aan de tand gevoeld en gecontroleerd worden door journalisten. De meeste journalisten en debatvoerders zijn echter in de val gelopen, door ervan uit te gaan dat deze vinnige manier van communiceren de enige optie is voor 'goede' en 'professionele' journalistiek.
Op de zeldzame momenten waar men dan toch de tijd neemt voor een diepte-interview, wordt deze kans zelden maximaal benut. Een voorbeeld daarvan is een interview dat Rik Torfs had met Marion Van San (uitgezonden op CANVAS)in juni 2009). Deze vrouw, die als criminologe in heel Europa allochtone jongeren heeft onderzocht die in de criminaliteit beland zijn, heeft interessante dingen te vertellen. Een positief punt was dat Rik Torfs haar de tijd gaf om haar gedachtegang min of meer te laten afronden. Waar het echter de mist in ging, is wanneer Torfs de helft van de vragen stelde vanuit zijn éigen visies en interesses, waardoor je kon merken dat de vertelstroom bij Van San haperde en dat het bewustzijn dat ze achter haar woorden wou doorgeven, niet helemaal overkwam.

Om te kunnen communiceren, conflicten te helpen oplossen of een helend gesprek te laten ontstaan is het van wezenlijk belang om je eigen persoonlijkheid, je sympathieën en antipathieën goed te kennen. Pas doordat je jouw eigen emotioneel en psychisch functioneren beter leert begrijpen, ben je ook in staat om je beperkingen in je eigen visie te overstijgen. Om die reden besteden we in de DNA cursussen en opleidingen genoeg tijd aan het beter leren kennen van je eigen model van de wereld. In de mate dat je je eigen denkpatronen, mogelijkheden, beperkingen en valkuilen beter kent, heb je ook sneller door wanneer je aan het kijken bent door die bril van het 'eigen gelijk' en kan je ook sneller de keuze maken om de ' bril' van je persoonlijkheid even opzij te leggen. Op dergelijk momenten beginnen de gesprekspartners op een zelfde frequentie te resoneren. Tijdens zo'n gesprek ontstaat er dan dié helende kwaliteit, die maakt dat de deelnemers aan het gesprek hun kleine ik, hun 'eigen gelijk' overstijgen en nieuwe mogelijkheden en oplossingen zien.

Een van de meest fundamentele principes die meespelen bij bewustwording en innerlijke groei is de wet van aantrekking. Je kan het ook noemen de dynamiek van de gedachtekracht of de idee wat je denkt, trek je aan. In NLP is deze basisgedachte uitgewerkt tot een bruikbaar instrument om situaties te veranderen en om wensen en verlangens om te zetten in concrete, haalbare doelstellingen. De achterliggende gedachte is dat hetgene waar je bewustzijn op gericht is, de neiging heeft om zich te manifesteren of om groter te worden. Met andere woorden:

Het geheel van al je gedachten, zienswijzen en overtuigingen (bewust én onbewust) die je hebt over het leven, over jezelf én over anderen, is bepalend voor de ervaringen die je aantrekt in jouw leven en voor de manier waarop je ermee omgaat.

In veel NLP literatuur wordt dit basisprincipe over de werking van het bewustzijn dikwijls op een te simplistische manier voorgesteld. Van cliënten en beginnende cursisten komen regelmatig vragen in de aard van:'Hoe komt het dat het visualiseren van wensen en doelen niet altijd werkt?' 'Ik ben al meer dan een jaar bezig om mijn gedachten over mijn job te veranderen, ik werk al zo lang met concrete doelstellingen die beantwoorden aan de voorwaarden zoals ze ook in NLP uitgewerkt zijn en ik zit nog altijd in dezelfde werksituatie die ik niet meer wil.' 'Ik stuur al heel lang liefde en positieve gedachten naar mijn buurman, en hij gaat maar door met mij te pesten.'

In de acceptatie van het heden ligt de sleutel voor de oplossing.
Eigenlijk kan je er maar ten volle achter komen welke verandering je écht nodig hebt, wanneer je in staat bent om jouw huidige situatie helemaal te accepteren zoals ze is. Dit betekent dat het belangrijk is alle gedachten en gevoelens omtrent een bepaalde situatie toe te laten. Zowel op persoonlijk als op collectief vlak zijn velen geneigd om de vervelende signalen over de huidige toestand te minimaliseren of te negeren. Daardoor wordt het ook niet duidelijk wat ze eigenlijk willen en wat er nodig is om meer harmonie te laten ontstaan in een bepaalde context. Laten we even stilstaan bij de collectieve verdringing van probleemsituaties: tientallen jaren hebben beleidsvoerders, in nauwe samenwerking met de massamedia en ondersteund door partijdige wetenschappelijke 'bewijzen', de negatieve effecten doodgezwegen, verdraaid en ontkend in verband met: asbest, tabak, pesticiden en overdadig gebruik van antibiotica, om er maar enkele te noemen. Pas na tientallen jaren volgehouden informatiecampagnes van drukkinggroepen, onderzoekers, slachtoffers en een klein groepje van doortastende journalisten is het nu voor iedereen evident dat voornoemde producten en gebruiksvoorwerpen zeer schadelijke neveneffecten hadden en hebben. Door de negatieve gevolgen van deze producten - eindelijk - onder ogen te durven zien, zijn we de voorbije jaren in staat geweest om mensen juist te informeren en de schadelijke gevolgen aan te pakken of alternatieven te ontwikkelen.

Collectieve verdringing van de huidige situatie
Ondanks de talrijke waarschuwingen van onderzoekers en de vele getuigenissen van slachtoffers en gebruikers zit het collectieve bewustzijn vandaag nog altijd in een sterke ontkenningfase omtrent de negatieve gevolgen van: grootschalige inentingen, gebruik van cannabis, electrosmog, straling van radar, GSM en looptelefoon. Inentingscampagnes, radar en GSM hebben ongetwijfeld voordelen en ze hebben letterlijk al vele levens gered. Maar we moeten ook bereid zijn om met een open geest te durven kijken naar de beperkingen en negatieve gevolgen van de huidige toestand. Pas dan vinden we (meestal snel) de gepaste remedies, oplossingen en verbeteringen. In het Freiburg Manifest waarschuwen wetenschappers al meer dan 15 jaar voor de desastreuze gevolgen van electrosmog, GSM masten en -toestellen. Hun waarschuwingskreten werden (en worden nog steeds) in grote mate genegeerd. Grote databanken van patiënten die enkele weken na een inenting ernstig ziek werden, soms met overlijden als gevolg, worden nog altijd geweerd uit persconferenties en uit wetenschappelijke publicaties. Bijna altijd spelen zogenaamde 'economische' redenen de hoofdrol om de ogen te sluiten voor de beperkingen of de schadelijke nevenwerkingen van gebruiken en gewoontes: 'Er zijn duizenden mensen tewerkgesteld in deze of gene branche, dat kan je toch niet op de helling zetten?' ...

Ontkenning van wat er is in jouw persoonlijk leven
Wat heeft dit te maken met NLP, persoonlijke ontwikkeling en de werking van het bewustzijn in ons eigen leven? Alles. Een identiek mechanisme van verdringing en ontkenning is er namelijk in veel gevallen de oorzaak van dat er geen positieve doorbraak komt in de persoonlijke groei. Het niet durven onder ogen zien hoe een bestaande situatie daadwerkelijk is, zorgt dikwijls voor klachten dat 'positieve gedachten en visualisaties niet werken' en dat velen geen vervulling vinden in hun leven.

Uit angst dat de voordelen van de huidige situatie in het gedrang komen, bouwen sommigen een huizenhoge weerstand op om te kijken naar de belemmerende en soms verstikkende kanten van hun huidige situatie. Meestal worden de 'economische' redenen ingeroepen. Deze redenen weerhouden hen ervan om de huidige, niet vervullende situatie, in vraag te durven stellen: 'Ik weet dat mijn partner en ik al vele jaren niet gelukkig zijn, maar door de job van mijn partner kunnen we ons een bepaalde levensstandaard veroorloven, die ik niet wil verliezen.' 'Er heerst een rotmentaliteit van pesten en onderkruipen op mijn werk, maar na al mijn dienstjaren heb ik er toch een mooi salaris aan.'

Net zoals op collectief vlak, maakt de minimalisering en de ontkenning van de huidige situatie dat we ook niet de creativiteit of de juiste doelstellingen vinden die aangepast zijn aan de precieze noden. In elke gezond systeem van bewustwording en zelfontplooiing is het noodzakelijk om rekening te houden met de aspecten van de huidige situatie die iemand als moeilijk of problematisch ervaart. Ook alle zogenaamde 'negatieve' emoties moeten we onder ogen durven zien: zorgen, angsten, gevoelens van spijt, schuld, schaamte, verdriet, jaloersheid, boosheid...

De visie van DNA
In de DNA opleidingen hechten we veel belang aan het leren volledig toelaten van gewaarwordingen en emoties de we als 'slecht' of 'negatief' bestempeld hebben. Het is in onze visie van essentieel belang dat we de studenten aanleren om in contact te komen met de moeilijkheden, emotionele ladingen en onaangename kanten die ze associëren met hun levensomstandigheden. Vanuit deze erkenning en acceptatie (dit is iets heel anders dan je erbij neerleggen!) wordt het bijna altijd vanzelf duidelijk welke eerste stappen kunnen gezet worden in het proces van heelwording en om een passende oplossing te vinden. Pas dan wordt het ook duidelijk welke healingprocessen, visualisaties en doelstellingen het best passen bij de persoon en bij de concrete situatie.

Bij velen is er echter grote onduidelijkheid over het begrip accepteren. Accepteren wordt dikwijls verward met passief ondergaan, je er bij neerleggen of akkoord gaan met. Met accepteren bedoelen we hier: alle aspecten van een bepaalde situatie volledig onder ogen durven zien. Het is pas door helemaal toe te laten wat er in een bepaalde situatie aan de hand is, dat we ook inzien op welk niveau we iets kunnen veranderen. Door die vorm van actieve acceptatie kan onze intuïtie ook beter werken.

Door de manier waarop we in onze opleidingen het concept acceptatie uitwerken, hebben we kunnen ervaren dat de cursisten pas nadat ze een bepaalde toestand volledig geaccepteerd hebben, gemakkelijker kunnen invoelen op welk vlak ze iets kunnen doen dat wél effect zal hebben in hun leven en in hun omgeving. Door eerst te accepteren voelen ze beter aan waar ze op de meest effectieve manier hun tijd en energie in stoppen.

Een voorbeeld uit de praktijk
Laten we dit even illustreren aan de hand van een concreet voorbeeld. Kristien, die werkte voor de verenigde naties, kwam op begeleiding omdat ze zich niet goed voelde over een project waarvoor ze haar medewerking had toegezegd: in enkele Afrikaanse landen zou ze educatief werk doen rond vrouwenbesnijdenis. Kristien had al enkele maanden gesprekken gevoerd met plaatselijke stamhoofden, maar ze had gemerkt dat deze gesprekken een tegenovergesteld effect hadden: de stamhoofden waren nog meer overtuigd van hun 'gelijk' over de besnijdenis en wilden, na hun gesprekken met haar, deze praktijk nog uitbreiden. We hebben Kristien toen geholpen om te leren accepteren dat er op aarde nu eenmaal gemeenschappen zijn, waar dit gebruik van vrouwenbesnijdenis al vele honderden jaren de gewoonte is, los van haar eigen ethisch, sociaal en psychologisch standpunt daarover. Het was haar intussen duidelijk geworden dat hoe meer zij in verzet ging tegen deze realiteit, hoe meer weerstand zij ondervond. Het gevecht tegen de realiteit verlies je altijd! We lieten haar toen contact maken met 3 verschillende kwaliteiten:

1. accepteren wat er is
2. trouw zijn aan je eigen visies en ideeën en
3. contact maken met de eigen creativiteit en motivatie om positieve veranderingen teweeg te brengen

Ze ging op zoek naar een concrete situatie waar ze deze 3 kwaliteiten samen ervaren had. Ze kwam uit bij de opvoeding van haar oudste zoon die een erge vorm van dyslexie had. Na jaren van ontkenning en innerlijk gevecht had ze uiteindelijk geleerd om deze tekortkoming bij haar zoon volledig te accepteren en onder ogen te zien. Door deze acceptatie had ze hulp van anderen ingeroepen. Uiteindelijk had ze, met de steun van ervaren begeleiders en door middel van de juiste aanpak, haar zoon kunnen helpen, waardoor hij nu met succes zijn hogere studies aan het doen was. Door diezelfde combinatie van deze 3 kwaliteiten toe te passen op een situatie die zij (en de meesten van ons!) ervaren als erger en moeilijker om te accepteren, slaagde ze er uiteindelijk toch in te accepteren dat besnijdenis nu eenmaal een gegeven is, in een aantal plaatsen op de wereld. Door bij een dieper niveau van acceptatie te komen, omtrent het gegeven van vrouwenbesnijdenis, kreeg Kristien meer contact met haar eigen emoties en angsten die geassocieerd waren met dit thema. Door deze onder ogen te zien, kon ze deze ook beginnen loslaten.

Een 6-tal maanden later zagen we haar terug. Ze vertelde dat het proces van acceptatie nog verder doorgewerkt had tijdens haar lang verblijf in Afrika. Door het gegeven van vrouwenbesnijdenis écht te leren accepteren als een gegeven (echter zonder ermee akkoord te gaan of zich er bij neer te leggen!) was ze in staat geweest om in te voelen met alle partijen, die daarbij betrokken zijn. Ze was in staat geweest om met volle aandacht en betrokkenheid te luisteren naar alle aspecten van dit fenomeen. Ze was er in geslaagd om de plaatselijke stamhoofden te doen luisteren naar de nadelen van besnijdenis en naar de standpunten van zowel westerse als autochtone mannen en vrouwen die niet achter het gebruik van besnijdenis staan. Ze was zeer blij met de eerste openingen die ze had kunnen maken. "Doordat ik steeds meer acceptatie kan geven aan de situatie, bekeken vanuit alle mogelijke standpunten, in plaats van enkel te kijken door de bril van mijn eigen gelijk (en het 'gelijk' van mijn westerse cultuur), kan ik nu beter aanvoelen welke eerste stappen genomen kunnen worden. De totaalacceptatie heeft mij enorm geholpen om vanuit begrip en inleven in alle betrokkenen, dié aspecten te kunnen zien, waar nu wél al verandering mogelijk is. Op die manier is het gelukt voor ons team om nu al de eerste resultaten te zien van ons werk. Nu begrijp ik ook beter wat het betekent om tijdelijk je oordelen op te schorten."

In het gedachtegoed van éénheidsbewustzijn gaat men ervan uit dat we in essentie allemaal verbonden zijn met elkaar en dat de idee dat we afgescheiden zijn van elkaar een illusie is. Een illusie waar we zó sterk in geloven dat het voor de meesten de enige "realiteit" is. In de mate dat we ons enkel identificeren met de informatie van onze uiterlijke zintuigen en met de materiële wereld, geloven we rotsvast in het 'feit' dat we afgescheiden zijn van elkaar en dat we onvermijdelijk gevangen zitten in de wereld van de dualiteit, de wereld van tegenstellingen: licht en duisternis, leven en dood, jong en oud, rijk en arm, ziek en gezond, gelukkig en ongelukkig, slagen en falen, ...

Steeds meer mensen krijgen echter spontane ervaringen van diepe, innerlijke vrede en verbondenheid. Dit zijn momenten waarop alle tegenstellingen overstegen worden. Dergelijke ervaringen, die vroeger 'mystieke ervaringen' genoemd werden, gaan dikwijls gepaard met een intens gevoel van innerlijke rust en verbondenheid; een gevoel dat onafhankelijk is van uiterlijke omstandigheden, los van voorwaarden, waarbij mensen een plotse ervaring hebben van wie ze eigenlijk in hun essentie zijn en altijd geweest zijn: puur, oneindig bewustzijn, diepe innerlijke vrede, die eeuwig en alles omvattend is. Ook mensen die totaal niet bezig zijn met innerlijke groei of bewustwording krijgen vb. te midden van een drukke supermarkt, dergelijke éénheidservaringen, waarbij ze zich op een diep niveau verbonden voelen met alles en met iedereen.

De beschrijving van de eenheidservaring, gelegen voorbij deze illusoire wereld van vormmanifestatie, bevindt zich in de kern van alle grote esoterische tradities en in de teksten van mystici uit al deze tradities: onder meer een aantal vormen van het sjamanisme, advaita vedanta (de oude Tibetaans-Indiase leer van non-dualiteit), de leer van de Mysteriescholen uit de mediterrane oudheid, de daaruit voortgekomen vormen van gnostiek (vóór-christelijke en vroeg-christelijke esoterische leringen), oude en hedendaagse apocriefe christelijke geschriften, het Soefisme, het Boeddhisme en de hedendaagse filosofische strekking van non-dualiteit.

In de loop van de voorbije decennia hebben wij, trainers, assistenten, cursisten en sympathisanten van DNA ervaring gehad met meerdere van deze vormen van non-dualiteit. In onze cursussen en opleidingen brengen we steeds 2 invalshoeken samen: enerzijds de aanpak vanuit non-dualiteit zoals we hierboven geschetst hebben: leren om steeds sneller en gemakkelijker tot een beleving van innerlijke vrede en verbondenheid te komen (een van onze allergrootste krachtbronnen), onafgezien van de uiterlijke omstandigheden. Anderzijds de dualistische aanpak van zelfontplooiing en persoonlijkheidsontwikkeling: het verbeteren van onze mogelijkheden en capaciteiten in ons concreet dagelijks leven. We proberen zoveel mogelijk een evenwicht te bereiken tussen de benadering vanuit het transpersoonlijke (éénheidsbewustzijn) als vanuit de persoonlijkheid, zonder één van de 2 invalshoeken in de schaduw te stellen van de andere.
Aangezien ons denkvermogen en het gebruik van taal volledig verankerd zijn in de wereld van de dualiteit, is een juist begrip van non-dualiteit niet altijd voor de hand liggend: spreken en schrijven over dualiteit is per definitie een paradoxaal gegeven. Voor ons ego - het deel in ons dat wil vasthouden aan het idee van de afscheiding - is het idee van verbondenheid en éénheid de allergrootste vijand. Het ego is ook zeer snugger om elke ervaring van verbondenheid en liefde te ontwijken, te verdraaien en te onderwerpen aan al zijn ingenieus opgebouwde voorwaarden.

Een juist begrip van non-dualiteit en van de subtiele valkuilen van het ego biedt een verdieping van het begrip van NLP en plaatst NLP in een ruimer, meer omvattend kader. Anderzijds biedt het NLP-kader ook verrassend nieuwe inzichten in het juist begrijpen en concreet toepassen van non-dualiteit. NLP is een grote hulp om zienswijzen aan te bieden die ons de achterliggende realiteit van éénheid en verbondenheid steeds beter laten voelen en ervaren. Terwijl we vb. in de NLP opleiding werken met het bereiken van doelstellingen, gaan we tegelijkertijd na hoe we in de huidige situatie al in vrede kunnen zijn met onszelf en met de wereld. Daardoor wordt het paradoxaal genoeg, duidelijker welke doelen het best bij ons passen en realiseren we die doelen ook gemakkelijker. Vanuit het NLP kader kunnen we duidelijke tips afleiden om de beleving van verbondenheid te integreren in ons dagelijks leven en om op een vlotte manier een verschuiving te laten gebeuren: van het ons vereenzelvigen met de dualiteit naar het ons vereenzelvigen met éénheid, verbondenheid en mededogen. Door specifieke oefeningen word je je meer bewust van schuld- en spijtgevoelens en van angst-, aanvals- en verdedigingsgedachten, de favoriete instrumenten van het deel in ons dat wil blijven geloven in afscheiding. Al deze obstakels leer je transformeren tot gevoelens van diepe innerlijke vrede en verbondenheid.

Uiteraard geven we deze inzichten mee in de marge van de DNA opleidingen en nemen de cursisten ervan mee wat voor hen bruikbaar of passend is, afhankelijk van hun visie en model van de wereld.

"Bouw met Zelf-Integratie aan een evenwichtige geest"

Aan methodes om in contact te komen met uw diepste zelf en daardoor gelukkiger te worden, geen gebrek. Geen van die modellen is echter zo compleet als het 'Zelf-Integratie'-model dat de Vlaamse mental coach Joost Vanhove in zijn boek 'Het Gouden Geschenk' voorlegt. "Een beter mens worden" vraagt Joost Vanhove. "Daar is het mij niet in de eerste plaats om te doen. Mij komt het eropaan een vollediger mens te worden en te evolueren tot een doorleefd evenwicht tussen individuele identiteit en de eenheid der dingen.

Er bestaan tal van methodes, programma's en therapieën om uzelf beter te leren kennen, in kaart te brengen en te helen van trauma's en emotionele knelpunten uit het verleden. De ene methode is al ingewikkelder dan de andere, soms wordt het verwoord in wetenschappelijk klinkende taal, soms verpakt in een spiritueel kleedje. Naast dat bestaande, veelal overlappende aanbod doet het 'Zelf-Integratie'-model van Joost Vanhove verfrissend en vernieuwend aan. Enerzijds omdat het vollediger is dan de bestaande modellen, maar zeker ook omdat Vanhove vermetel stelt dat we niet enkel met onszelf in het reine kunnen komen maar dat we daar ook extra energie kunnen aan overhouden, er een schier onuitputtelijke bron van pure levenskracht kunnen mee aanboren. Hem gaat het niet enkel om verwerking en begripvol loslaten maar om het compleet benutten van alle knelervaringen. Zijn methode is een praktisch en toegankelijk model waarmee we ons versplinterde zelf kunnen reconstrueren en vervolledigen, waarmee we een totaalbeeld krijgen van de puzzel die wij ook voor onszelf dikwijls zijn en waarmee we elk puzzelstukje op zijn plaats krijgen: het laat ons toe te 'zelf-integreren', om Vanhoves term te gebruiken. Dat gebeurt in drie grote stappen, elk begeleid door eigen (h)erkennings- en programmeringoefeningen. Maar het ultieme doel is het vierde stadium dat van de geïntegreerde eenheidservaring: het mystieke beleven van het 'zelf' binnen het 'al'. Daarvoor gebruikt Vanhove voorbeelden uit zijn jarenlange praktijk, denkbeelden uit verscheidene filosofische stromingen en psychologische scholen maar ook een symboliek en rollenspel dat bijwijlen doet denken aan sjamanistische tradities.
"Symboliek speelt inderdaad een grote rol in sjamanisme", legt Joost Vanhove uit. "En dat is ook het geval in mijn systeem. Ik laat mensen spontaan beelden oproepen en die gebruiken om hun eigen hulpbronnen te activeren. De belangrijkste pijlers van mijn opleiding zijn echter taalkunde, psycholinguïstiek - de studie van de invloed van taal op de psyche - en neuronlinguïstisch programmeren, en ademhalingsyoga. Dat laatste is een wezenlijk fundament, want goed doorademen is belangrijk bij 'Zelf-Integratie', en ik heb de stellige indruk dat veel mensen nog maar net voldoende ademen om niet dood te vallen. Doorademen en het doelbewust werken met ademhaling voorkomt dat 'Zelf-Integratie' zich beperkt tot een mentaal proces, want dan heeft het amper effect.

Wat uw 'Zelf-Integratie'-methode onderscheidt van andere, is de manier waarop u mensen energie laat halen uit ervaringen: we laten hopen energie achter in het verleden zonder die ooit nog te gebruiken, stelt u, en dat is zonde en verkwisting.
In mijn praktijk merk ik niet enkel dat mensen dikwijls al dan niet bewust diep gebukt gaan onder ervaringen, maar dat ze daarbij geregeld ook opmerken hoeveel energie ze hebben gestoken in die voorbije relatie, die failliete onderneming, die fout gelopen verhouding met baas of collega. Als het verkeerd loopt, hebben zij het gevoel dat ze die energie voor altijd kwijt zijn. Vaak letterlijk: ze voelen zich leeg en futloos. Ze hebben niet eens meer de energie om het afscheid, het rouwproces te verwerken. Het is mijn eerste opdracht mensen duidelijk te maken dat zij de energie die ze in die ervaringen hebben geïnvesteerd, volledig kunnen terughalen. Dat gebeurt op drie niveaus: het eerste is dat van de energie die ze er als individu voor hebben aangewend, het tweede is dat van de energie van alle mooie momenten die met de ervaring te maken hebben, het derde niveau is dat van alle lessen die men uit een ervaring of relatie kan leren. Het is geen mentale oefening, maar een intuïtieve daad, waarbij het onderbewuste de opdracht krijgt om die energie op te halen. Mensen een ervaring op een andere manier leren bekijken, is slechts een hefboom om de energie van een specifieke ervaring te activeren.

Knelpunten zijn dikwijls zaken uit het verleden waarbij we gevoelens ervaren als schuld, angst, spijt en frustratie. Maar hoe ouder men wordt, hoe meer dergelijke zaken er zijn. Het lijkt wel onbegonnen werk die allemaal te helen.
Wie de methode toepast zoals ik die in het boek heb uitgewerkt, installeert dat systeem in zichzelf. Het is een proces dat gaandeweg vanzelf begint te werken, zelfs al na het toepassen van het systeem op één belangrijk thema. Het onderbewuste begint het automatisch ook toe te passen op andere terreinen. Cursisten krijgen steeds meer spontane herinneringen aan leuke ervaringen en ontlenen daaraan steeds meer energie. Tweede belangrijke opmerking: mijn methode is praktisch en intuïtief. Bewust nadenken, laat staan piekeren, komt er dus niet aan te pas.

Is het meer dan een mindgame? Overstijgt dit de pure suggestie?
Ongetwijfeld. Alles is energie, ook gedachten, en zeker de denkbeelden die wij over onszelf koesteren en op anderen projecteren. Het bewijs niet enkel wijzelf maar de buitenwereld reageert op die denkbeelden, op die projectie. Al die, al dan niet bewuste, gedachten oefenen, onder meer via een verschijnsel dat resonantie wordt genoemd, een grote energetisch invloed uit. Mijn model is een manier om daar gericht mee te werken. Mensen die 'Zelf-Integratie' gebruiken, voelen zich ook fysiek beter. Tijdens sessies ervaren zijn fysieke impulsen, achteraf zien zij er vaak beter, jonger en kwieker uit. Stralender, zeg maar. Vandaar dat ik telkens onderstreep hoe belangrijk het is contact te houden met het lichaam, via specifieke oefeningen. Bij 'Zelf-Integratie' gaat het om het totaalplaatje, zowel psychisch als fysiek. Eigenlijk om het actief en positief reconstrueren van dat totaalplaatje. Allemaal zijn we immers in zekere mate meervoudige persoonlijkheden; telkens wij iets doen of ons iets overkomt waar we niet meteen raad mee weten - en dat gebeurt tijdens de kindertijd voortdurend - splitsen we ons op in deelpersoonlijkheden. Soms recupereren we later dat segment van onszelf, meestal niet. Daardoor raken we versplinterd en steeds meer afgesneden van wie we in de kern zijn, van ons echte zelf. 'Zelf-Integratie' is een methode om al die deelpersoonlijkheden op afstand te beschouwen, vervolgens positief te benaderen en uiteindelijk een plaats te geven binnen het geheel van uzelf. Zo stellen we uit al die versplinterde persoonlijkheden een globaal, positief en vooral liefst zo volledig mogelijk zelfbeeld samen. Zelf-Integratie gaat niet om béter maar om vollediger worden.

Heeft u daar een voorbeeld van?
Onlangs was er iemand die net zijn moeder had verloren en het jaar voordien zijn vader had verloren. "Ik heb het gevoel dat ik mijn hele kindertijd kwijt ben", zei die man. Een indicatie dat hij de krachtbronnen uit dat verleden niet had opgenomen. Door een combinatie van herinneringen, relaxatie en goed doorademen kwamen bij die man spontaan beelden op die energie genereerden rond de relatie tussen hem en zijn ouders. Zo leerde hij de energie op te nemen van al wat hij in die relatie had geïnvesteerd, van alle goeie momenten die hij met zijn ouders had gekend en ten slotte van alle levenslessen die hij daaruit heeft gepuurd. En dat op een simpele manier. Mijn methode werkt diep maar is heel toegankelijk, wat mijn bedoeling was.

Uit uw boek blijkt dat mensen aan uw methode niet enkel fysiek en mentaal welzijn ontlenen, maar dat hun omgeving ook positiever op hen reageert. Meer zelfs: zij lijken steeds meer de omstandigheden en personen aan te trekken die ze nodig hebben. Dat lijkt wel heel erg op de gedachte achter 'The Secret', niet?
Wie zichzelf heeft geïntegreerd en daar een positief zelfbeeld aan overhoudt, straalt dat uit. Ook die uitstraling is energie. En dat resoneert dan weer met de energie die men nodig heeft om zichzelf verder waar te maken. Dat is ook het principe waar het in 'The Secret' om draait, of men zich daar nu bewust van is of niet. Mijn methode is een praktische aanvulling van een natuurlijk energetisch mechanisme waarvan de werking in 'The Secret" eigenlijk vrij vaag wordt gehouden.

Creëren wij dan echt zelf onze wereld en ons leven?
Ten dele. Maar wat is bestemming en hoe ver reikt vrije wil? En worden we hier ook beperkt door ons aangeboren temperament? Zelfs al zou ik het nog zo willen, een stervoetballer zal ik nooit worden. Ik heb er noch de fysiek, noch de mentaliteit voor. Maar we beschikken wél allemaal over de nodige innerlijke krachtbronnen die ons kunnen helpen bij het realiseren van wat voor ons essentieel is. Het probleem is te wéten wat voor ons het hoogste goed is. De meeste mensen lopen al vast in tal van maatschappelijke en conventionele structuren nog voor zij dat zelfs maar beseffen. In alles trouw zijn en blijven - privé maar ook professioneel, ten opzichte van uzelf maar ook tegenover anderen - wat betekent dat eigenlijk? Voor velen is dat onduidelijk om daar zicht op te krijgen.
Bij 'Zelf-Integratie' halen we energie terug en zuiveren we ons zelfbeeld via herinneringen. Maar zijn herinneringen niet per definitie subjectief? Natuurlijk. Het zijn ook niet de échte ervaringen die onze mogelijkheden en beperkingen bepalen, maar juist die subjectieve herinneringen en de al even subjectieve gevoelens en ideeën die daarmee verbonden zijn. Dát is wat gezuiverd wordt, het is de energie die dáármee samenhangt die we recupereren. En iedereen gaat daar op een eigen manier mee om. Ik hielp ooit twee zussen die als kind het slachtoffer zijn geweest van herhaald fysiek en seksueel geweld. De ene zus stichtte een gezin en keek nooit meer achterom, de andere zus heeft die ervaringen nooit verwerkt. Hoe is dat te verklaren? Op de een of andere manier was de ene zus erin geslaagd die ervaringen in haar leven een plaats te geven en de andere niet. Want dat is wat 'Zelf-Integratie' betekent: de dingen een plek geven. Vandaar dat men dus heel goed moet opletten met wat men tegen kinderen zegt, want zij nemen uitspraken al te letterlijk op en zijn geneigd de schuld meteen op zich te nemen.
Tijdens een gesprek met mijn gezin hadden we het over vroeger. Over die keer dat ik mijn zoontje, toen nog een ukje, op de schouder droeg en hij eraf was getuimeld. "Je zat zo te wriemelen dat ik je niet meer kon grijpen", vertelde ik. Waarop mijn dochter, die voor ons uitliep toen het gebeurde, bekende dat zij zich altijd schuldig had gevoeld voor de valpartij van haar broertje. "Want ik had aan je hand getrokken, waardoor je hem niet meer kon vasthouden", merkte ze op. Ik legde haar uit dat ze inderdaad aan mijn hand had getrokken, maar minuten vóór dat incident. Ik werd er mij pijnlijk van bewust dat mijn dochter al die jaren et dat schuldgevoel had rondgelopen. Het is maar een klein voorbeeld van hoe herinneringen mensen een leven lang kunnen achtervolgen, terwijl ze niet eens aan een realiteit beantwoorden. 'Zelf-Integratie' maakt daar schoon schip mee.

Leading Sucess People (LSP) was ook zo'n methode, maar deed mensen domme beslissingen nemen. Bij 'The Secret' zie ik, weliswaar in mindere mate, ook mensen ondoordacht richtingen inslaan die ze wellicht niet meer aankunnen. Zet ook 'Zelf-Integratie' niet aan tot roekeloze keuzen?
Zeker niet. Ik ben mij maar al te bewust van dergelijke risico's, vandaar dat ik - en dat is cruciaal - in de inleiding omstandig uitleg dat het primordiaal is het boek eerst volledig te lezen. De opbouw in stappen maakt het mogelijk alles in bevattelijke fasen uit te voeren en geeft tijd en ruimte om voeling te krijgen met zowel het opzet als de werking van 'Zelf-Integratie'. Daarbij worden negatieve zaken zeker niet uit de weg gegaan. In tegenstelling tot veel andere methoden waarbij men eenzijdig uitgaat van positieve eigenschappen en al het andere blind wordt weggeduwd, worden in dit systeem ook negatieve elementen geïntegreerd. Immers: geen positief zonder negatief, geen goed zonder kwaad. Het komt er enkel op aan dat de juiste plaats te geven. Dat kan men enkel door ook de confrontatie met het negatieve aan te gaan, zonder dat echter te veroordelen. Ik ga daarbij uit van de notie dat we altijd de beste keuze maken die we op een bepaald moment kunnen maken. Ook als is dat een negatieve. Al leg ik dat genuanceerd uit: al die processen van bewustwording hebben immers pas zin als men bereid is zichzelf kritisch onder de loep te nemen en lessen te trekken. Wie zichzelf ziet als een vaststaand gegeven dat in niets meer kan evolueren, zal er niet aan hebben.

Merkwaardig is dat wij onszelf zien en ervaren als individuen, maar dat bij uw 'Zelf-Integratie'-methode velen spontaan met dezelfde symbolen op de proppen komen. Het is zelfs een beetje griezelig: wellicht zijn we dus toch niet zulke uitgesproken individuen als wij denken.
In de esoterische traditie gaat men ervan uit dat alle ervaringen die ooit zijn beleefd, elk woord dat ooit werd uitgesproken, elke gedachte en alle kennis uit alle tijden is gebundeld in een soort universeel collectief geheugen (denk aan het Akasha-archief van de new-age, de morfische velden van de Britse bioloog Ruper Sheldrake, het Punt Omega van de Franse filosoof Teilhard de Chardin, nvdr). Dat is ook de bron waaruit kunstenaars putten en zij die 'muze' of 'inspiratie' noemen. Ik werk ook met mensen die niet hebben gestudeerd en weinig culturele bagage hebben. Tot mijn verbazing komen zij geregeld op de proppen met symbolen - abstracte figuren, dieren, noem maar op - uit de alchemie of de Japanse, Chinese of indiaanse esoterische tradities. Dat bevestigt enkel wat mensen altijd hebben geweten: dat alles en iedereen met elkaar verbonden is. Dat alles één is.

Het daadwerkelijk ervaren van de verbondenheid met alles, is de vierde en hoogste stap in uw model. Eerst meer uzelf worden om vervolgens op te gaan in het grote geheel, is dat geen contradictie?
Het is de paradox van eigenheid versus verbondenheid, en ik trek die heel breed door. 'Zelf-Integratie' overstijgt die paradox zelfs. De meeste systemen van zelfrealisatie dwingen tot het een of het ander: of men legt de nadruk op het in het reine komen met zichzelf, of men geeft zich over aan een hogere macht in de hoop dat alles zichzelf oplost. Mijn methode bundelt die twee benaderingen omdat u uiteindelijk nooit in het reine kunt komen met uzelf als u niet ook de dimensie van het hogere ervaart. En omgekeerd, natuurlijk. Steeds meer mensen ervaren het gevoel van eenheid met het 'al', zogenaamde piekmomenten. Met mijn methode leert u die ervaringen zelf op te roepen om daaruit de energie te putten waarmee u makkelijker een helend contact kunt krijgen met zaken uit uw individuele historiek. Zo is het eerder een voortdurende wisselwerking dan een paradox. Dat biedt de kans tot een ideaal evenwicht. Tot innerlijke rust. Tot meer dan individuele liefde. Tot liefde die daar bovenuitstijgt en universeel is.

Eenheidsgevoel, universele liefde en innerlijke rust zijn het doel van mystiek en meditatie. U stelt dat steeds meer mensen dat ervaren. Hoe komt dat?
Omdat de mystieke en spirituele dimensie de mens eigen is en we ons daar nooit helemaal voor kunnen afsluiten, ook al hebben we ons vooral in het westen afgekeerd van de traditionele manier om daarmee om daarmee om te gaan: de religie. Toch wéét ons onderbewuste dat alles één is en dat daar ook de enige oplossing ligt voor tal van concrete zaken.
Een belangrijke aanwijzing is dat er niet enkel steeds meer mensen zijn die dit ervaren, maar vooral ook veel mensen die geen bewuste voeling hebben met religie, spiritualiteit of wat al wat zij laatdunkend en nuchter afdoen als 'zweverig gedoe'. Dat uitgerekend zulke mensen die ervaringen hebben, betekent toch iets? Een man die in de petrochemische industrie werkt en 'vrije energie' bestudeert (de onuitputtelijke nulpuntenergie die overal om ons heen is, nvdr) vertelde mij dat hij mijn methode ervaart als een gevoelsmatige manier om met die vrije energie te werken. Hij stelt dat de eerste twee wetten van de thermodynamica, die gaan over het behoud van energie maar eigenlijk neerkomen op energieverlies, achterhaald zijn: alle energie die we nodig hebben is er al, overal om ons heen, en wacht enkel om onuitputtelijk en door iedereen gebruikt te worden. Dat verklaart meteen waarom u, door het recupereren van de energie uit uw ervaringen, niemand tekortdoet. De energie die u eruit put, kunnen ook uw ouders, voormalige geliefden, collega's, noem maar op daaruit putten. Zoals een goed kunstwerk generaties inspiratie en energie geeft.

Men zou uw boek kunnen zien als een stuk gereedschap dat men keer op keer weer kan gebruiken. Komt er dan nooit een einde aan 'Zelf-Integratie'?
(lacht) Het leven is verandering en niets is voor altijd, dat is de enige eeuwige constante. Wie met 'Zelf-Integratie' werkt, zal eerst op de grote knelpunten stuiten. De angsten en schuldgevoelens die de grootste hypotheek leggen op zijn leven en handelen. Maar zoals gezegd: eens opgenomen - vergelijk dat met het downloaden van een computerprogramma - begint het model in het onbewuste een eigen leven te leiden. Het werkt door naar mindere knelpunten. 'Zelf-Integratie' heeft trouwens niet enkel te maken met problemen, knelpunten en herinneringen die moeten worden uitgezuiverd. U kan deze methode ook gebruiken om geregeld de batterijen op te laden en uw evenwicht te corrigeren. Achterin het boek is trouwens een beknopte plattegrond van het model opgenomen. Eens u het boek hebt gelezen en vervolgens de stappen hebt doorgewerkt, kunt u naar eigen behoeften de delen combineren en door elkaar gebruiken. Daarin zal u steeds weer tot een beter evenwicht komen tussen het bewuste en het onderbewuste. Tussen individu en het alles. Zult u steeds beter geïntegreerd en dus meer uzelf zijn. Zult u een steeds beter evenwicht bereiken tussen het individuele zijn en de sublimatie van de eenheid der dingen. En dat is eigenlik de grootste schoonheid van deze methode.

Dominique Trachet, Feliz nr.3 van 2007

Het proces van Zelf-Integratie als weg naar jouw diepste bron
Recensie: Dick Kleijne

Joost Vanhove, wetenschapper op gebied van Letteren & Wijsbegeerte en psycho- en neurolinguïstiek, is Reiki Master, trainer en coach in NLP, energiewerk, sjamanisme en "Een cursus in wonderen", coach in stem- en klankwerk en componist. Hij ontwikkelde in de loop van vijftien ervaringsjaren een nieuw integratief genezingsproces: "Zelf-Integratie" en publiceerde hierover een boek waar hij drie jaren aan gewerkt heeft.
Toen ik de titel van dit boek las dacht ik meteen aan missie, identiteit en kerntransformatie. Dat gedeelte van NLP dat mij het meest intrigeert. Hoe kan ik contact maken met mijn diepste bron en welke obstakels kom ik tegen op mijn weg daar naar toe. Na het lezen van het boek kan ik zeker zeggen dat enkele bouwstenen mij zijn aangereikt waar ik een stap verder mee kom. Het boek bestaat uit vijf delen:

• Deel 1: Krachtbronnen in jezelf opnemen
• Deel 2: Zelfbeeld transformeren en opnemen
• Deel 3: Beperkende energieën transformeren
• Deel 4: Eenheidservaring integreren
• Deel 5: Het totaalbeeld waarin een voorbeeldsessie van volledige zelfintegratie wordt gegeven.

NLP zegt dat we alle hulpbronnen in huis hebben, maar hebben we er op elk gewenst moment ook de beschikking over? Het is voor mij dan ook logisch dat het boek begint met deel 1 "Krachtbronnen in jezelf opnemen". Vanuit die kracht kun je gemakkelijker andere zaken aanpakken waar je niet tevreden over bent in je leven. Een belangrijk thema in het boek is verder de begrippen Schuld en Vergeving. In mijn postmaster-opleiding NLP heb ik een uitgebreide vergevingsoefening gedaan die veel lijkt op wat in deel 2 "Zelfbeeld transformeren en in jezelf opnemen" beschreven wordt. Aanvullend daarin was dat er ook gebruik werd gemaakt van plaatsankers waardoor het gemakkelijker werd om in dat gevoel te komen.
Kun je jezelf vergeven dan kun je ook gemakkelijker een ander vergeven. Het trouwen-met-jezelf ritueel is een mooie oefening waar dit gestalte kan krijgen. Uiteindelijk komt aalles toch weer neer op:

• als ik respect heb voor mezelf, kan ik ook respect opbrengen voor een ander
• voordat ik van een ander kan houden moet ik eerst van mezelf houden.

Aan dit thema wordt gewerkt in deel 3 "Beperkende energieën transformeren". Als je zo met de oefeningen aan de slag bent geweest dan kun je in deel 4 de opgedane eenheidservaring integreren dat begint met "De trap naar de hemel beklimmen".
Voor wie nog een tandje dieper wil gaan beveel ik deel 5 "Het totaalbeeld" aan waarin een voorbeeldsessie van volledige zelfintegratie wordt gegeven. Een mooie aanvulling vond ik de beantwoording van veel gestelde vragen die vanzelf opkomen bij het lezen en oefenen. Het lees- en oefenboek is wars van NLP-terminologie en is ook voor de beginnende NLP-er goed te begrijpen. Een puntje van kritiek dan toch is de opmaak van binnen. Alhoewel de gebruikte figuren functioneel zijn had bij de vormgeving het gebruik van kleuren het boek voor mij wat meer verlevendigd. De illustratieve ondersteunende video's op de website van de auteur maken in dat opzicht weer veel goed.

Al met al is deze uitgave voor iedereen die dichter bij zichzelf wil komen een aanwinst: zowel voor zelfontwikkeling als voor gebruik in professionele Coachingpraktijk.

Dick Kleijne is NLP-trainer in opleiding, sedert 2007 voorzitter van de Nederlandse Verenging voor NLP en voert een eigen training- en coachingpraktijk in Harmelen.

Dick Kleijne, NLP-Inzicht, zomer 2009

In de loop van hun onderzoek zijn de ontwikkelaars van NLP, Grinder en Bandler, er achtergekomen dat we allemaal bijna continu innerlijke beelden maken over datgene waar we mee bezig zijn, aan denken of over spreken en dat we ook continu lichamelijke gewaarwordingen hebben. In de manier waarop we aan iets denken zit gecodeerd of die ervaring echt gebeurd is of zich enkel in onze fantasie afgespeeld heeft. Iedereen heeft een heel individuele code die vast ligt. Als we die code niet zouden hebben, zouden we geen enkele manier hebben om datgene dat we effectief uitgevoerd hebben te kunnen onderscheiden van datgene waarvan we dachten om het te doen, maar uiteindelijk niet gedaan hebben. Misschien heb ook jij al eens een moment meegemaakt dat de twee codes (de code voor 'waar' en de code voor 'onwaar') met elkaar in kortsluiting kwamen. Stel: je wil jouw wagen op een bepaalde plaats parkeren. Terwijl je naar die plaats rijdt of terwijl je al bezig bent om er te parkeren, merk je dat je er toch niet kan of mag geparkeerd worden. Dan ga je op een andere plaats staan. Wanneer je enkele uren later weer wil vertrekken, stap je recht op de plaats af waarvan je overtuigd bent dat je auto er staat. Je komt aan op die plaats en tot je verbazing merk je dat je auto er helemaal niet te zien is. Wat is er gebeurd? Toen je de auto begon te parkeren op die plaats, heb je onbewust het parkeren van je auto op die plaats in jouw geheugen ondergebracht in de map 'waar gebeurd'. Daarna heeft jouw bewustzijn 'vergeten' om die gebeurtenis te verplaatsen uit de map 'waar gebeurd' en in de map van eventuele mogelijkheden' te stoppen. Het verschil tussen 'waar' en 'onwaar' maken we voor onszelf duidelijk door minstens 3 van de volgende beeld-parameters verschillend te maken: kleur/zwart-wit, felheid van de kleuren, bewegend of stilstaand beeld, lichte of donkere beelden, weinig of veel lichtcontrast, afstand van het beeld, grootte van het beeld en omkaderd of niet omkaderd beeld. Let wel, die code is voor iedereen anders!

Waarom 'the secret' niet altijd werkt
Carine volgde de NLP opleiding en kwam erachter dat haar visuele code voor 'waar' bestond uit: dichtbij, felle kleuren en omkaderd beeld. Dat wil zeggen dat iedere keer dat ze dacht aan iets dat in haar gevoel waar gebeurd was of klopte, dat ze dan automatisch datgene waaraan ze dacht, in haar innerlijke beelden dichtbij zag, in felle kleuren en in een omkaderd beeld. Die dingen die Carine als onjuist aanvoelde, zag ze met haar innerlijk oog van ver, in pastelkleuren en in een niet-omkaderd beeld. Toen we in de loop van de cursus leerden om doelen te realiseren, vertelde ze dat ze al enkele maanden op zoek was naar een huis in een bepaald deel van de stad. Aangezien we allemaal continu beelden maken, dus visualiseren, was Carine ook al vele weken bezig met beelden te maken over het vinden van haar huis. Door de oefeningen kwam Carine erachter welke beelden zij daarover gemaakt had. Ze stelde zich telkens voor dat ze blijgezind een huis vond in dat deel van de stad waar ze wilde wonen. Aangezien ze die beelden altijd op een grote afstand zag, in pastelkleuren en in niet-omkaderde beelden, gaf ze daardoor - ongewild - aan haar onderbewuste het signaal dat dit niet waar is, en dus moeilijk of niet te realiseren. Carine had nog maanden lang kunnen visualiseren in de 'verkeerde code', zonder effect... Nadat ze gedurende twee dagen dezelfde beelden van het vinden van een geschikt huis, gevisualiseerd had in haar 'waar'-code (van dichtbij, in felle kleuren en in omkaderde beelden) kwamen allerlei mogelijkheden op haar af. Een week later had ze haar huis gevonden.

Beslissingen nemen, gebaseerd op jouw innerlijke weten
Naast de visuele code hebben we ook allemaal een gevoels-code. In een NLP cursus die op een goede manier gegeven wordt, leren de cursisten om deze code van hun intuïtie te ontcijferen. Aangezien we allemaal op een telepathische manier verbonden zijn met veel van de informatie die er voorradig is, dragen we al zeer veel kennis in ons. Je kan er bijvoorbeeld van uitgaan dat gedurende de eerste 7 seconden dat je iemand nieuw ontmoet jouw onderbewuste al de helft van de informatie die voor jou relevant is, heeft opgenomen. Telkens wanneer je iets overweegt, voor een keuze staat of van plan bent om een beslissing te nemen, heb je daar fysieke gewaarwording bij. Je hebt een specifieke code van lichaamsgewaarwordingen voor 'dat klopt' en voor 'hier is iets dat niét klopt'. Het kan bijvoorbeeld gaan over een gevoel van warmte, koude, een kloppend gevoel of een rilling in de borststreek, in de buik, keel, rug of op elke mogelijke plaats in je lichaam. Door oefeningen leer je jouw specifieke code van lichaamsgewaarwordingen voor 'dat klopt' en voor 'dat klopt niet' haarfijn van elkaar onderscheiden, erop vertrouwen en het ook volgen.
Door je eigen intuïtiecode in kaart te brengen leert NLP de signalen van je intuïtie nauwkeurig in kaart brengen en die signalen combineren met de informatie die je waarneemt met je fysieke zintuigen. Er worden tips meegegeven over hoe je kan omgaan met een situatie waarin iets er volledig correct en juist uitziet, terwijl je het intuïtieve gevoel hebt 'hier klopt iets niet'.